Mỗi độ Tết đến, Xuân về, trong ký ức và đời sống ẩm thực của người dân Hưng Yên, bên cạnh bánh chưng xanh quen thuộc, bánh tẻ - hay còn gọi là bánh răng bừa - luôn hiện diện như một hương vị quê nhà mộc mạc mà khó quên. Tại xã Phụng Công, bánh tẻ không chỉ là món ăn dân dã mà còn là kết tinh của bàn tay khéo léo, của nếp sinh hoạt làng nghề và những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Người dân xã Phụng Công gói bánh tẻ phục vụ khách hàng dịp cuối năm.
Gìn giữ hương vị truyền thống
Những ngày cuối năm, Phụng Công rộn ràng hơn thường lệ. Trong các thôn xóm, từ sáng sớm đến tối muộn, không khí làm bánh tẻ diễn ra khẩn trương, liên tục. Hương thơm của gạo tẻ quyện cùng mùi lá dong, hành phi, mộc nhĩ lan tỏa, tạo nên cảm giác ấm áp rất riêng của làng quê những ngày giáp Tết. Với người dân nơi đây, làm bánh không chỉ để bán mà còn là cách gìn giữ một nét truyền thống đã gắn bó với đời sống gia đình, dòng họ.
Bột gạo tẻ, nguyên liệu chính của món bánh tẻ Phụng Công.
Nhân bánh tẻ gồm thịt lợn, mộc nhĩ, hành khô, hạt tiêu.
Bánh tẻ Phụng Công được làm từ những nguyên liệu quen thuộc, gần gũi như: gạo tẻ, thịt lợn, mộc nhĩ, hành khô, lá dong. Tuy nhiên, để tạo nên chiếc bánh dẻo trong, thơm dịu, không nhão, không khô lại là cả một quá trình đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm. Gạo phải là loại gạo tẻ ngon, được ngâm và xay đúng độ; bột được pha, khuấy trên bếp lửa nhỏ cho đến khi sánh mịn. Nhân bánh được xào vừa tới để giữ trọn vị ngọt tự nhiên của thịt lợn, mùi thơm của mộc nhĩ, hành khô, hạt tiêu. Lá dong dùng để gói bánh là loại lá trồng tại huyện Khoái Châu, mềm, dai, được lựa chọn kỹ lưỡng để khi luộc, bánh giữ được màu xanh và hương thơm đặc trưng.
Bánh tẻ còn được gọi là bánh răng bừa vì hình dáng thuôn dài, dẹt ở hai đầu và phình nhẹ ở giữa, trông rất giống chiếc răng của cái bừa.
Gói bánh là công đoạn thể hiện rõ nhất sự khéo léo của người làm nghề. Lớp bột được phết đều trong lòng lá, nhân đặt chính giữa, cuộn chặt tay để bánh có hình dáng thuôn dài như chiếc răng bừa. Khi luộc, bánh được thả vào nước sôi già, canh thời gian vừa đủ để bột chín trong, nhân tỏa mùi thơm mà không bị nát. Thành phẩm là những chiếc bánh xanh màu lá dong, khi ăn có độ dẻo, giòn nhẹ, vị béo ngậy mà không ngán.
Bánh tẻ OCOP – Đòn bẩy phát triển làng nghề và kinh tế nông thôn
Tại cơ sở sản xuất bánh tẻ Tuấn Linh ở thôn Đại, không khí lao động những ngày tháng Chạp trở nên tất bật. Bà Trần Thị Linh, chủ cơ sở cho biết: Bánh tẻ ngày nay không chỉ xuất hiện trong mâm cỗ ngày lễ, Tết mà còn là món ăn quen thuộc trong bữa cơm hằng ngày của nhiều gia đình. Ngày thường, gia đình tôi làm khoảng 500 - 700 chiếc bánh. Riêng từ 23 đến 28 tháng Chạp, cơ sở bước vào cao điểm, sản lượng tăng lên 3.000 - 4.000 chiếc mỗi ngày để phục vụ thị trường Tết. Sản phẩm bánh tẻ của gia đình được chứng nhận OCOP 3 sao không chỉ góp phần quảng bá rộng rãi hơn mà còn nâng cao uy tín, tạo niềm tin cho người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh.
Gắn bó với nghề làm bánh tẻ gần 20 năm, chị Vũ Thị Hồng Thanh, thôn Bến chia sẻ: Nghề làm bánh tuy vất vả nhưng mang lại thu nhập ổn định. Ngày thường, gia đình tôi sản xuất khoảng 2.000 chiếc bánh mỗi ngày, vào dịp Tết có thể lên tới 7.000 chiếc; giá bán từ 4.000 đến 8.000 đồng/chiếc, tùy theo nhu cầu của khách hàng. Những ngày cao điểm, phải huy động thêm người gói bánh, làm việc gần như không nghỉ. Dù bận rộn nhưng ai cũng vui vì bánh làm ra được nhiều người yêu thích.
Bánh tẻ Phụng Công được nhiều khách hàng trong và ngoài tỉnh ưa chuộng.
Không chỉ phục vụ thị trường trong nước, bánh tẻ Phụng Công còn được cấp đông để kéo dài thời gian bảo quản, thuận tiện cho việc vận chuyển đi xa, thậm chí ra nước ngoài. Nhờ đó, hương vị quê hương Phụng Công theo chân những người con xa quê và du khách đến với nhiều vùng miền.
Là khách hàng thường xuyên, chị Nguyễn Thùy Linh (Hà Nội) cho biết: Mỗi dịp lễ, Tết, gia đình tôi đều đặt mua bánh tẻ Phụng Công. Bánh có hương vị rất riêng, dẻo thơm, ăn không ngán. Tôi mua về ăn và làm quà, ai cũng khen. Với tôi, đó là hương vị truyền thống khó thay thế.
Hiện nay, xã Phụng Công có hơn 30 hộ sản xuất, kinh doanh bánh tẻ hoạt động quanh năm, mỗi năm cung ứng ra thị trường hàng triệu chiếc bánh. Trong đó, có 19 hộ được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Nghề làm bánh không chỉ góp phần gìn giữ nét văn hóa ẩm thực truyền thống mà còn tạo việc làm, thu nhập ổn định cho nhiều lao động địa phương. Trung bình mỗi hộ thuê từ 3 - 5 lao động thường xuyên, với mức thu nhập từ 350.000 đồng/người/ngày trở lên. Các hộ làm nghề ngày càng chú trọng đầu tư máy móc ở một số khâu như xay gạo, thái thịt, làm ráo bột nhằm giảm sức lao động, nâng cao chất lượng sản phẩm.
Bánh tẻ sau khi luộc chín.
Bánh tẻ là món ăn không thể thiếu trên mâm cơm ngày Tết của người dân xã Phụng Công.
Giữa nhịp sống hiện đại, bánh tẻ Phụng Công vẫn giữ được vị trí riêng nhờ hương vị mộc mạc, đậm đà khó quên. Mỗi chiếc bánh không chỉ là món ăn mà còn là câu chuyện về làng quê, về sự cần mẫn và tình yêu dành cho nghề, góp phần làm nên bản sắc văn hóa ẩm thực của vùng đất Phụng Công.
Nguồn: Baohungyen.vn